Grote tijm
Thymus pulegioides
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: Jan Stubenitzky (Biodehio), CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons
Het aroma is het sterkst als de pollen in bloei staan, van juni tot in september. Pluk op een droge dag.
Grote tijm is de wilde tijm die je in Nederland het vaakst tegenkomt: in de kalkrijke duinen, op kalkgrasland in Zuid-Limburg, op spoordijken, rivierduintjes en zonnige bermen. Wrijf een blaadje tussen je vingers en je hebt meteen de warme tijmgeur die je uit de keuken kent. Blad en bloeitoppen zijn eetbaar. In de handel en in het spraakgebruik heet alle wilde tijm gewoon wilde tijm, maar het maakt uit welke je voor je hebt: de kleine tijm van de heide en het stuifzand lijkt erop en is net zo eetbaar, maar staat als bedreigd op de Rode Lijst. Die laat je staan.
Herkennen
- Opstijgende tot rechtopstaande stengels van 2 tot 30 cm, die in POLLEN groeien. Er lopen geen lange kruipende uitlopers vanaf. Kleine tijm maakt juist een plat matje van kruipende, niet bloeiende stengels die op de knopen wortelen.
- Voel aan de stengel. Die is VIERKANT en alleen op de vier ribben behaard; de vlakken ertussen zijn kaal. Vaak is hij bovendien wat roodachtig aangelopen. Dit is het beslissende kenmerk tussen de twee tijmen, en het zit aan de stengel die je in je hand houdt, dus ook op een plant zonder bloem.
- Tegenoverstaande, eironde, kort gestelde blaadjes met een gave rand, dus zonder tanden. Ze zijn vrij dun en slap, kaal of alleen aan de voet met een paar wimperhaartjes, en duidelijk breder dan de smalle blaadjes van kleine tijm; die zijn maar 1 tot 3 mm breed en hebben witte, vaak kronkelige wimperharen langs de hele rand. De nerven springen aan de onderkant maar weinig uit.
Van oudsher gebruikt
- Tijm wordt van oudsher als thee gedronken bij hoest en een gevoelige spijsvertering.
Geen medisch advies. Wat hier staat is hoe mensen deze plant vroeger gebruikten. Dat het al lang zo gaat, betekent niet dat het werkt: het is nooit als medicijn onderzocht. Heb je klachten of gebruik je medicijnen? Overleg dan met je huisarts of apotheek.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Grote tijm, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- Grote tijm staat op de Rode Lijst 2012 als niet bedreigd en gaat niet achteruit, maar hij is wel een vrij zeldzame soort en een typische soort voor Natura 2000. Neem hooguit een paar toppen per pol en trek nooit een hele plant los.
- Kleine tijm (Thymus serpyllum) staat als BEDREIGD op de Rode Lijst en is sinds 1950 met 75 tot 100 procent achteruitgegaan, door verlies van heide, verzuring en vermesting. Zie je een plat matje met rondom behaarde kruipstengels op heide of stuifzand, laat het dan staan.
- De plekken waar grote tijm het talrijkst is, zijn bijna allemaal beheerd of beschermd gebied: de kalkrijke duinen, kalkgrasland in Zuid-Limburg, rivierduintjes en dijktaluds. Kijk de regels van de terreinbeheerder na, pluk alleen waar het mag en blijf op de paden.
- Laat ruim bloei staan; de bloeitoppen zijn een belangrijke nectarbron voor bijen en vlinders.
Veelgestelde vragen over grote tijm
- Wanneer kun je grote tijm plukken?
- Grote tijm is in Nederland te plukken in juni tot en met september. Het aroma is het sterkst als de pollen in bloei staan, van juni tot in september. Pluk op een droge dag. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van grote tijm eten?
- Van grote tijm eet je de bladeren en de bloemen.
- Hoe herken je grote tijm?
- Opstijgende tot rechtopstaande stengels van 2 tot 30 cm, die in POLLEN groeien. Er lopen geen lange kruipende uitlopers vanaf. Kleine tijm maakt juist een plat matje van kruipende, niet bloeiende stengels die op de knopen wortelen. Voel aan de stengel. Die is VIERKANT en alleen op de vier ribben behaard; de vlakken ertussen zijn kaal. Vaak is hij bovendien wat roodachtig aangelopen. Dit is het beslissende kenmerk tussen de twee tijmen, en het zit aan de stengel die je in je hand houdt, dus ook op een plant zonder bloem. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Thymus pulegioides.
- Waarmee kun je grote tijm verwarren?
- Grote tijm lijkt op kleine tijm: bedreigd, laten staan. Je plukt blad en bloeitoppen in de zomer. De twee Nederlandse tijmen lijken op elkaar, ruiken hetzelfde en zijn allebei eetbaar, dus je proeft of ruikt het verschil niet. Toch maakt het uit: kleine tijm staat als bedreigd op de Rode Lijst. Het beslissende kenmerk zit aan de stengel en werkt ook zonder bloem. Geen van beide is giftig; deze tabel gaat over de plant en niet over jou. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is grote tijm giftig?
- Grote tijm is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. Ruik altijd. Zonder de duidelijke tijmgeur heb je iets anders in je hand en laat je het staan. Het risico zit vooral in de verwarring: grote tijm lijkt op kleine tijm: bedreigd, laten staan. Zie de tabel hierboven.