Vlierbes
Sambucus nigra
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: H. Zell, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons
Foto's van plukkers
Bloesem mei–juli, rijpe zwarte bessen september–oktober.
De zwarte vlier levert twee oogsten: geurige bloesem in de vroege zomer en trossen glanzend zwarte bessen in het najaar. Let op: rauw zijn de bessen en alle groene delen licht giftig, koken maakt ze veilig en lekker. Denk aan siroop, gelei en jam.
Herkennen
- Struik of kleine boom tot ongeveer 7 m met een HOUTIGE stam met diep gegroefde, dofgrijze, kurkachtige schors. De twijgen zijn van binnen gevuld met zacht wit merg.
- Tegenoverstaande, oneven geveerde bladeren met meestal vijf tot zeven langwerpig-eironde deelblaadjes van 5 tot 10 cm, aan de voet gaafrandig en hogerop sterk gezaagd. Gekneusd blad ruikt sterk en niet fris.
- Vlakke, schermvormige pluimen van 10 tot 24 cm met romig witte, sterk geurende bloemen met GELE helmknoppen, mei tot juli.
- In september en oktober trossen bessen van 6 tot 8 mm, eerst rood en later glanzend zwart, met twee tot drie platte zaadjes per bes.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Vlierbes, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
In de openbare ruimte staan 66 bomen van deze soort die we uit een gemeentelijk register kennen. Ze staan als vierkantjes op de kaart.
Regels en respect
- Laat ruim voldoende trossen hangen voor de vogels; pluk maar een deel per struik.
- Knip netjes en beschadig de struik niet.
Meer lezen en bronnen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: gewone vlier
- Flora van Nederland: gewone vlier
- Wilde planten in Nederland en Belgie: kruidvlier
- Flora van Nederland: kruidvlier
- Wikipedia: gewone vlier
- Wikipedia (Engels): Sambucus ebulus
Deze gids helpt bij herkennen, maar vervangt geen gids van vlees en bloed. Twijfel je ook maar een beetje? Niet eten.
Veelgestelde vragen over vlierbes
- Wanneer kun je vlierbes plukken?
- Vlierbes is in Nederland te plukken in augustus tot en met oktober. Bloesem mei–juli, rijpe zwarte bessen september–oktober. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van vlierbes eten?
- Van vlierbes eet je de vruchten en de bloemen.
- Hoe herken je vlierbes?
- Struik of kleine boom tot ongeveer 7 m met een HOUTIGE stam met diep gegroefde, dofgrijze, kurkachtige schors. De twijgen zijn van binnen gevuld met zacht wit merg. Tegenoverstaande, oneven geveerde bladeren met meestal vijf tot zeven langwerpig-eironde deelblaadjes van 5 tot 10 cm, aan de voet gaafrandig en hogerop sterk gezaagd. Gekneusd blad ruikt sterk en niet fris. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Sambucus nigra.
- Waarmee kun je vlierbes verwarren?
- Vlierbes lijkt op kruidvlier (dwergvlier). De eetbare gewone vlier lijkt op de giftige kruidvlier. Kijk naar de stam: gewone vlier is houtig en meerjarig, kruidvlier is een groen kruid dat elk jaar afsterft. Ga niet op hoogte af, die overlapt. Eet vlierbessen altijd verhit, nooit rauw. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is vlierbes giftig?
- Vlierbes is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. Rauwe bessen, onrijpe groene bessen en alle groene delen (blad, stengel, schors, steeltjes) zijn giftig door blauwzuurglycosiden, onder meer sambunigrine: misselijkheid, braken, diarree. Goed doorverhitten maakt dit onschadelijk. Het risico zit vooral in de verwarring: vlierbes lijkt op kruidvlier (dwergvlier). Zie de tabel hierboven.
- Waar kun je vlierbes vinden?
- Op de kaart van Pluknet staan 66 openbare bomen van de soort vlierbes uit gemeentelijke bomenregisters, waarvan 45 in Amsterdam. Daarnaast staan er plekken op die plukkers zelf hebben gedeeld.