Aalbes
Ribes rubrum
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: Ivar Leidus, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons
De heldere rode trosjes rijpen van eind juni tot in augustus.
De aalbes is een algemene inheemse struik van vochtige bossen, bosranden en beekoevers, en verwildert daarnaast makkelijk uit tuinen. De doorschijnende rode besjes hangen in sierlijke trossen en zijn fris-zuur, heerlijk in gelei, sap of door een toetje. Let op waar je plukt: in dezelfde heggen en bosranden groeit heggenrank, met zeer giftige rode bessen en bijna hetzelfde blad.
Herkennen
- Bladverliezende struik zonder doorns van 1 tot 1,5 meter, soms 2 meter. Hij staat op eigen houtige takken overeind en klimt niet.
- Blad handvormig, meestal vijflobbig en soms drielobbig, met een hartvormige voet en een gekartelde rand. Let op: heggenrank heeft vrijwel hetzelfde blad. Het blad alleen bewijst dus niets.
- Geen ranken. Heggenrank heeft tegenover elk blad een rank met twee tegengesteld draaiende kurkentrekkerwindingen; zie je die, laat de bessen dan staan.
- Bessen in een hangende TROS van 4 tot 8 cm met drie tot tien bessen tegelijk. Ze zijn rond, glanzend en doorschijnend, 6 tot 12 mm, en je ziet de pitjes erdoorheen.
- Onopvallende geelgroene, vaak iets paarsige bloempjes van hooguit 5 mm in april en mei. De bessen rijpen van eind juni tot in augustus.
- Groeit halfbeschaduwd op vochtige grond: bossen, bosranden, struwelen, langs bosbeken en soms in knotwilgen. Het blad heeft geen sterke geur; zwarte bes ruikt juist wel sterk als je eraan wrijft.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Aalbes, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- Vaak verwilderd; pluk gerust en laat genoeg voor vogels.
Meer lezen en bronnen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: aalbes
- Wikipedia: aalbes
- Wilde planten in Nederland en Belgie: heggenrank
- Flora van Nederland: heggenrank
- Wilde planten in Nederland en Belgie: bitterzoet
Deze gids helpt bij herkennen, maar vervangt geen gids van vlees en bloed. Twijfel je ook maar een beetje? Niet eten.
Veelgestelde vragen over aalbes
- Wanneer kun je aalbes plukken?
- Aalbes is in Nederland te plukken in juni tot en met augustus. De heldere rode trosjes rijpen van eind juni tot in augustus. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van aalbes eten?
- Van aalbes eet je de vruchten.
- Hoe herken je aalbes?
- Bladverliezende struik zonder doorns van 1 tot 1,5 meter, soms 2 meter. Hij staat op eigen houtige takken overeind en klimt niet. Blad handvormig, meestal vijflobbig en soms drielobbig, met een hartvormige voet en een gekartelde rand. Let op: heggenrank heeft vrijwel hetzelfde blad. Het blad alleen bewijst dus niets. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Ribes rubrum.
- Waarmee kun je aalbes verwarren?
- Aalbes lijkt op heggenrank en bitterzoet. Aalbes deelt zijn handvormig gelobde blad met heggenrank, een vrij algemene klimplant met zeer giftige rode bessen die in dezelfde heggen, struwelen en bosranden groeit. Het blad onderscheidt de twee dus niet. Wat wel beslist: aalbes is een houtige struik zonder ranken en zijn bessen hangen doorschijnend in een lange tros. Bitterzoet staat er als derde bij, want ook die draagt hangende rode bessen op vochtige bosranden en oevers. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is aalbes giftig?
- Aalbes is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. Pluk alleen bessen die in een echte hangende tros aan een HOUTIGE STRUIK zitten. Rode bessen die met een paar tegelijk in de bladoksel van een klimplant hangen zijn heggenrank: zeer giftig, en volgens Flora van Nederland kunnen enkele bessen al dodelijk zijn. Het risico zit vooral in de verwarring: aalbes lijkt op heggenrank en bitterzoet. Zie de tabel hierboven.
- Waar kun je aalbes vinden?