Pastinaak
Pastinaca sativa
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: MurielBendel, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons
De witte penwortel graaf je in het najaar of vroege voorjaar van de eerstejaars plant (met alleen een bladrozet).
De wilde pastinaak is de voorouder van de tuinpastinaak en groeit op zonnige, vochtige, kalkhoudende bermen, dijken en uiterwaarden. De crèmewitte penwortel is een zoete wintergroente. LET OP: pastinaak is een schermbloemige, en in die familie zitten dodelijk giftige planten. Je graaft bovendien de wortel van een eerstejaars rozet, dus zonder stengel en zonder gele bloemen om op terug te vallen. En het sap is fototoxisch: in de zon geeft het brandblaren.
Herkennen
- EERSTE JAAR, en dit is het stadium waarin je oogst: een rozet van ENKEL geveerd blad met brede, eironde tot langwerpige, vaak gelobde en grof gekarteld-gezaagde deelblaadjes, van boven glanzend. Niet varenfijn.
- Het rozetblad is ruw behaard en ruikt bij kneuzen al scherp en pastinaakachtig. Onder de rozet zit een crèmewitte penwortel van ongeveer 20 cm die zoet en wat anijsachtig ruikt.
- TWEEDE JAAR: een kantige, diep gegroefde stengel die over de hele lengte behaard is, 40 tot 100 cm hoog, met gele bloemschermen van juni of juli tot september. Aan de plant waarvan je de wortel graaft staat dat er allemaal nog niet.
- De wortel van een tweedejaars plant is houterig en niet meer te eten; oogst alleen bij rozetten.
- Zonnige plaatsen op vochtige, matig voedselrijke, kalkhoudende grond: bermen, dijken, hooilanden en uiterwaarden.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Pastinaak, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- Pluk alleen bij 100 procent zekere herkenning. Voor beginners: doe dit met iemand die de schermbloemigen goed kent.
Meer lezen en bronnen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: pastinaak
- Flora van Nederland: pastinaak
- Wikipedia (Engels): Parsnip
- Huidarts.com over fytofotodermatitis
- Wikipedia: furocumarinen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: gevlekte scheerling
Deze gids helpt bij herkennen, maar vervangt geen gids van vlees en bloed. Twijfel je ook maar een beetje? Niet eten.
Veelgestelde vragen over pastinaak
- Wanneer kun je pastinaak plukken?
- Pastinaak is in Nederland te plukken in maart, april, oktober en november. De witte penwortel graaf je in het najaar of vroege voorjaar van de eerstejaars plant (met alleen een bladrozet). Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van pastinaak eten?
- Van pastinaak eet je de wortel en de bladeren.
- Hoe herken je pastinaak?
- EERSTE JAAR, en dit is het stadium waarin je oogst: een rozet van ENKEL geveerd blad met brede, eironde tot langwerpige, vaak gelobde en grof gekarteld-gezaagde deelblaadjes, van boven glanzend. Niet varenfijn. Het rozetblad is ruw behaard en ruikt bij kneuzen al scherp en pastinaakachtig. Onder de rozet zit een crèmewitte penwortel van ongeveer 20 cm die zoet en wat anijsachtig ruikt. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Pastinaca sativa.
- Waarmee kun je pastinaak verwarren?
- Pastinaak lijkt op gevlekte scheerling. Wilde pastinaak hoort bij de schermbloemigen, en in die familie zit de dodelijk giftige gevlekte scheerling, die in zijn eerste jaar net als pastinaak alleen een rozet vormt. Je graaft de wortel bij zo een rozet: dan zijn er geen gele schermen en geen stengel om op terug te vallen. Gebruik daarom de twee bovenste rijen, want die werken wel op een rozet. Eet alleen als je 100 procent zeker bent. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is pastinaak giftig?
- Pastinaak is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. Pastinaak is een schermbloemige. In die familie zitten DODELIJK giftige planten zoals gevlekte scheerling en waterscheerling. Eet nooit een schermbloemige zonder 100 procent zekere determinatie. Zie de tabel hieronder. Het risico zit vooral in de verwarring: pastinaak lijkt op gevlekte scheerling. Zie de tabel hierboven.