Kraaihei
Empetrum nigrum
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: Ryan Hodnett, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons
Zwarte besjes vanaf augustus; ze blijven lang aan het plantje zitten, soms tot in de winter.
Kraaihei is een laag, kruipend, altijdgroen dwergstruikje van duinen, hoogveen en vochtige heide, met naaldvormige blaadjes. Alleen de vrouwelijke struikjes dragen de kleine, glimmend zwarte besjes. Die zijn eetbaar maar vrij waterig en flauw tot bitter; in Scandinavie en IJsland worden ze al eeuwen tot sap en compote verwerkt.
Herkennen
- Laag, kruipend tot opstijgend, altijdgroen dwergstruikje van 15 tot 45 cm dat dichte matten vormt.
- Blaadjes klein en naaldvormig, ongeveer 6 bij 2 mm, glanzend diepgroen met sterk OMGEROLDE randen, verspreid tot bijna in kransen. In winter en vroege lente lopen ze roodachtig aan.
- Besjes glimmend zwart en rond, ongeveer 5 tot 8 mm, stevig, dicht tegen de takjes aan.
- Tweehuizig: alleen vrouwelijke struikjes dragen bessen. De onopvallende bloempjes van 1 tot 2 mm zijn roze (mannelijk) of donker paarsrood (vrouwelijk) en verschijnen in april en mei.
- Groeit op zure, kalkarme en voedselarme grond: heide, duinen (vooral op de Waddeneilanden), hoogveen en schrale bossen, vooral ten noorden van de lijn Nieuwkoop-Denekamp.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Kraaihei, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- Groeit vaak in kwetsbare, beschermde duin- en veengebieden; blijf op de paden en betreed de vegetatie niet.
- Pluk met mate; de besjes zijn belangrijk voer voor vogels.
- Respecteer plukverboden in natuurgebieden.
Meer lezen en bronnen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: kraaihei
- Wikipedia: kraaihei
- Wilde planten in Nederland en Belgie: lavendelhei
Deze gids helpt bij herkennen, maar vervangt geen gids van vlees en bloed. Twijfel je ook maar een beetje? Niet eten.
Veelgestelde vragen over kraaihei
- Wanneer kun je kraaihei plukken?
- Kraaihei is in Nederland te plukken in augustus tot en met oktober. Zwarte besjes vanaf augustus; ze blijven lang aan het plantje zitten, soms tot in de winter. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van kraaihei eten?
- Van kraaihei eet je de vruchten.
- Hoe herken je kraaihei?
- Laag, kruipend tot opstijgend, altijdgroen dwergstruikje van 15 tot 45 cm dat dichte matten vormt. Blaadjes klein en naaldvormig, ongeveer 6 bij 2 mm, glanzend diepgroen met sterk OMGEROLDE randen, verspreid tot bijna in kransen. In winter en vroege lente lopen ze roodachtig aan. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Empetrum nigrum.
- Is kraaihei giftig?
- Kraaihei is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. Pluk alleen glimmend zwarte besjes die dicht tegen de takjes van het lage, kruipende matje zitten. Op hetzelfde hoogveen en dezelfde natte heide staat lavendelhei, met eveneens smalle, leerachtige, wintergroene blaadjes met omgerolde randen; die is zwak giftig en draagt geen bessen maar droge, grijsachtige doosvruchten. Houd je aan wat er onder Let op staat.
- Waar kun je kraaihei vinden?
- Op de kaart van Pluknet staan de plekken die plukkers hebben gedeeld. Wat er bij jou in de buurt staat zie je door de kaart op je eigen omgeving te openen.
- Wat kun je maken van kraaihei?
- Rauw te eten maar waterig en flauw; lekkerder verwerkt tot sap, siroop of compote, of gemengd met zuurdere bessen. Vaak gecombineerd met bosbes of vossenbes voor meer smaak. In de Wildplukkeuken staan de recepten met de hoeveelheden erbij.