Grote klit
Arctium lappa
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: FrankH
Foto's van plukkers
Wortel van eerstejaarsplanten in het najaar (en vroege voorjaar); jonge bladstelen en scheuten in het voorjaar.
Grote klit is de reus onder de bermplanten: enorme, hartvormige bladeren tot 50 cm en in het tweede jaar paarse distelbloemen die uitgroeien tot de bekende klitten met weerhaakjes. De penwortel van het eerste jaar is een aloude groente, het Japanse gobo, en jonge bladstelen smaken wat naar artisjok. Je graaft die wortel bij een plant die alleen een rozet heeft, dus zonder bloem en zonder klitten. Herken de plant zeker voordat je gaat graven.
Herkennen
- Forse tweejarige plant. In het EERSTE jaar alleen een rozet met enorme, hartvormige bladen tot 50 cm, met een duidelijke inkeping aan de voet. Dit is het stadium waarin je de wortel oogst.
- De bladsteel van de rozetbladen is dik, gootvormig en massief, gevuld met merg. Bij kleine klit is die steel aan de voet hol.
- De onderkant van het blad is wittig behaard. Let op: dat kenmerk alleen zegt niets, want vingerhoedskruid heeft ook een grijs behaarde onderkant.
- Pas in het TWEEDE jaar een rechtopstaande, vertakte, taaie en geribde stengel van 40 tot 200 cm met bolronde, paarse distelbloemhoofdjes van 3 tot 4,5 cm, juni tot augustus.
- De rijpe klitten met weerhaakjes die aan kleren en vacht blijven plakken zijn ook tweedejaars. Aan de plant waarvan je de wortel graaft zitten ze niet; wel liggen ze vaak in de buurt van vorig jaar.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Grote klit, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- Wortel graven is ingrijpend: doe dit alleen op eigen terrein of met toestemming en vul de gaten.
- Laat bloeiende planten staan voor hommels en vlinders.
Meer lezen en bronnen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: grote klit
- Wikipedia: grote klit
- Wilde planten in Nederland en Belgie: vingerhoedskruid
- Wikipedia: vingerhoedskruid
Deze gids helpt bij herkennen, maar vervangt geen gids van vlees en bloed. Twijfel je ook maar een beetje? Niet eten.
Veelgestelde vragen over grote klit
- Wanneer kun je grote klit plukken?
- Grote klit is in Nederland te plukken in april, mei, september, oktober en november. Wortel van eerstejaarsplanten in het najaar (en vroege voorjaar); jonge bladstelen en scheuten in het voorjaar. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van grote klit eten?
- Van grote klit eet je de wortel en de jonge scheuten.
- Hoe herken je grote klit?
- Forse tweejarige plant. In het EERSTE jaar alleen een rozet met enorme, hartvormige bladen tot 50 cm, met een duidelijke inkeping aan de voet. Dit is het stadium waarin je de wortel oogst. De bladsteel van de rozetbladen is dik, gootvormig en massief, gevuld met merg. Bij kleine klit is die steel aan de voet hol. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Arctium lappa.
- Waarmee kun je grote klit verwarren?
- Grote klit lijkt op vingerhoedskruid. De eerstejaars bladrozet van grote klit lijkt sterk op die van het dodelijk giftige vingerhoedskruid (Digitalis), dat in zijn eerste jaar ook alleen blad maakt. Juist omdat je bij klit de wortel oogst en daarvoor graaft, is zekere herkenning van het blad cruciaal: er is geen bloem en geen klit om op terug te vallen. Belangrijk: de viltige onderkant van het blad werkt hier NIET als onderscheid. Graaf nooit een wortel zonder de plant zeker herkend te hebben. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is grote klit giftig?
- Grote klit is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. De eerstejaars rozet lijkt op die van het dodelijk giftige vingerhoedskruid (Digitalis). Graaf nooit een wortel zonder de plant zeker herkend te hebben. Het risico zit vooral in de verwarring: grote klit lijkt op vingerhoedskruid. Zie de tabel hierboven.