Middelste teunisbloem
Oenothera biennis
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: Christian Ferrer, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons
De gele bloemen gaan tegen de avond open (juni–september). De eetbare penwortel oogst je in het eerste najaar, vóór de plant in het tweede jaar bloeit.
De teunisbloem is een forse tweejarige van open, omgewerkte zandgrond: spoordijken, braakland, bermen en duinen. De citroengele bloemen gaan pas tegen de avond open en trekken nachtvlinders. Uit de zaden wordt teunisbloemolie geperst, bekend van de drogist. Wortel, jonge blaadjes en bloemen zijn eetbaar, maar let op de volgorde: de bloem zit aan de plant van het tweede jaar en de eetbare wortel onder het bladrozet van het eerste jaar. In de Nederlandse flora heet Oenothera biennis middelste teunisbloem.
Herkennen
- Tweejarig, en dat bepaalt alles. In het EERSTE jaar alleen een platte bladrozet met een dikke, vlezige penwortel. Pas in het TWEEDE jaar de bloeistengel van 50 tot 150 cm. De eetbare wortel zit onder de rozet, dus in het stadium ZONDER bloem.
- Rozetbladeren langwerpig tot lancetvormig, 8 tot 18 cm lang en 2 tot 6 cm breed, met een vrij lange, gevleugelde steel. Het blad bolt op tussen de nerven en is aan de voet soms grof getand.
- Forse, rechtopstaande, behaarde stengel, vaak rood aangelopen. Stengelbladen verspreidstaand, langwerpig, zwak getand tot vrijwel gaafrandig.
- Vier gele kroonbladen van 2 tot 3 cm, omgekeerd hartvormig; de hele bloem is 2,5 tot 5 cm. Ze gaat pas tegen de avond open en bloeit hooguit een etmaal. Bloei juni tot en met september.
Van oudsher gebruikt
- Uit de zaden wordt teunisbloemolie geperst, in de handel bekend als voedingssupplement (onder meer bij een droge huid en rond de overgang).
Geen medisch advies. Wat hier staat is hoe mensen deze plant vroeger gebruikten. Dat het al lang zo gaat, betekent niet dat het werkt: het is nooit als medicijn onderzocht. Heb je klachten of gebruik je medicijnen? Overleg dan met je huisarts of apotheek.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Middelste teunisbloem, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- In de duinen niet graven (beschermd); oogst liever van braakland of spoorbermen buiten beschermd gebied.
- Laat genoeg planten staan voor de nachtvlinders die op de bloemen afkomen.
Meer lezen en bronnen
Veelgestelde vragen over middelste teunisbloem
- Wanneer kun je middelste teunisbloem plukken?
- Middelste teunisbloem is in Nederland te plukken in juni tot en met september. De gele bloemen gaan tegen de avond open (juni–september). De eetbare penwortel oogst je in het eerste najaar, vóór de plant in het tweede jaar bloeit. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van middelste teunisbloem eten?
- Van middelste teunisbloem eet je de bloemen, de bladeren en de wortel.
- Hoe herken je middelste teunisbloem?
- Tweejarig, en dat bepaalt alles. In het EERSTE jaar alleen een platte bladrozet met een dikke, vlezige penwortel. Pas in het TWEEDE jaar de bloeistengel van 50 tot 150 cm. De eetbare wortel zit onder de rozet, dus in het stadium ZONDER bloem. Rozetbladeren langwerpig tot lancetvormig, 8 tot 18 cm lang en 2 tot 6 cm breed, met een vrij lange, gevleugelde steel. Het blad bolt op tussen de nerven en is aan de voet soms grof getand. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Oenothera biennis.
- Waarmee kun je middelste teunisbloem verwarren?
- Middelste teunisbloem lijkt op vingerhoedskruid (eerstejaarsrozet). Je graaft de wortel onder een bladrozet zonder bloem. Vingerhoedskruid maakt in zijn eerste jaar precies zo een rozet, en beide soorten staan op braakliggende terreinen en langs spoorwegen. Vergelijk daarom altijd het blad zelf: de onderkant is het snelst en het duidelijkst. Vingerhoedskruid is uiterst giftig, ook in kleine hoeveelheid. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is middelste teunisbloem giftig?
- Middelste teunisbloem is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. DE VOLGORDE IS HET HELE VERHAAL. Alles waaraan je een teunisbloem herkent, de grote gele avondbloem, zit aan de plant van het tweede jaar. Die plant heeft juist een houterige, oneetbare wortel. De eetbare wortel zit onder een bladrozet dat geen bloem heeft. Zoek dus eerst in juni tot en met september een bloeiende plant, onthoud de plek, en graaf pas een rozet uit diezelfde groeiplaats. Het risico zit vooral in de verwarring: middelste teunisbloem lijkt op vingerhoedskruid (eerstejaarsrozet). Zie de tabel hierboven.