Gewone ossentong
Anchusa officinalis
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: Karelj, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons
De blauwpaarse bloemen in het voorjaar en de zomer; jong blad vroeg in het seizoen.
De gewone ossentong is een ruwbehaarde familielid van komkommerkruid, met kleine bloemen die eerst rozerood zijn en daarna diepblauw. Hij staat op zonnige, warme, droge grond: industrieterreinen, spoortaluds, dijken en duinen. In Nederland is hij vrij zeldzaam, dus pluk er hooguit een paar bloemen van. Zoals alle ruwbladigen bevat ossentong leverbelastende pyrrolizidine-alkaloiden, in het blad EN in de bloem.
Herkennen
- De hele plant is dicht afstaand borstelig behaard: stengel en blad voelen ruw en schurend aan. De stengel is geribd en meestal onvertakt.
- Bladen smal langwerpig met een GAVE rand, uitgegroeid 1 tot 2 cm breed en meer dan vier keer zo lang als breed. De onderste hebben een steel, de bovenste zitten vast aan de stengel.
- Kleine trechtervormige bloemen van 0,7 tot 1 cm, eerst rozerood en daarna diepblauw, zelden wit, in krullende bloeiwijzen die zich als een slakkenhuis ontrollen. Mei tot november.
- Meestal tweejarig: het eerste jaar alleen een bladrozet, pas het tweede jaar bloei. 30 tot 100 cm hoog, soms tot 130 cm.
- Jong blad pluk je uit dat rozet, en dan bloeit er niets. Ga dan af op de beharing en de gave bladrand, niet op de bloem.
- Zonnige, warme, open plaatsen op droge, vaak kalkhoudende grond: industrieterreinen, spoorwegterreinen, dijken en duinen.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Gewone ossentong, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- Gewone ossentong is in Nederland VRIJ ZELDZAAM. Pluk hooguit een paar bloemen, laat de plant staan en oogst nooit een hele pol.
- Laat bloemen staan voor bijen en andere insecten.
Meer lezen en bronnen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: gewone ossentong
- Wikipedia: gewone ossentong
- Wilde planten in Nederland en Belgie: vingerhoedskruid
- Wikipedia: vingerhoedskruid
- Pyrrolizidine-alkaloiden in Anchusa (Phytochemistry, Universiteit Leiden)
Deze gids helpt bij herkennen, maar vervangt geen gids van vlees en bloed. Twijfel je ook maar een beetje? Niet eten.
Veelgestelde vragen over gewone ossentong
- Wanneer kun je gewone ossentong plukken?
- Gewone ossentong is in Nederland te plukken in mei tot en met augustus. De blauwpaarse bloemen in het voorjaar en de zomer; jong blad vroeg in het seizoen. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van gewone ossentong eten?
- Van gewone ossentong eet je de bloemen en de bladeren.
- Hoe herken je gewone ossentong?
- De hele plant is dicht afstaand borstelig behaard: stengel en blad voelen ruw en schurend aan. De stengel is geribd en meestal onvertakt. Bladen smal langwerpig met een GAVE rand, uitgegroeid 1 tot 2 cm breed en meer dan vier keer zo lang als breed. De onderste hebben een steel, de bovenste zitten vast aan de stengel. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Anchusa officinalis.
- Waarmee kun je gewone ossentong verwarren?
- Gewone ossentong lijkt op vingerhoedskruid in het rozetstadium. Voor het bloeien lijkt een rozet van ossentong op het rozet van vingerhoedskruid, en dat rozet staat er het hele jaar. Juist jong blad pluk je in dat stadium, en dan bloeit geen van beide: de bloemrij hieronder helpt je op dat moment dus niet. Ga af op de haren, de bladrand en de bladvorm. Ossentong is borstelig en ruw, vingerhoedskruid is zacht en viltig. Vingerhoedskruid bevat hartglycosiden en is dodelijk. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is gewone ossentong giftig?
- Gewone ossentong is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. Ossentong bevat pyrrolizidine-alkaloiden (PA), stoffen die bij veel of langdurig gebruik de lever kunnen belasten. Eet het met mate, niet dagelijks en niet langdurig. Het risico zit vooral in de verwarring: gewone ossentong lijkt op vingerhoedskruid in het rozetstadium. Zie de tabel hierboven.