Gele morgenster
Tragopogon pratensis
Opgesteld met AI, nog niet nagekeken
De teksten in deze gids worden door een taalmodel opgesteld en daarna per onderdeel door de redactie nagekeken. Bij deze soort is dat nog niet gebeurd.
Wat nog niet is nagekeken kan fouten bevatten. Leg er een tweede bron naast voordat je iets eet, en loop de dubbelgangers na bij de plant zelf.
Foto: Ayotte, Gilles, 1948-, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons
De jonge scheuten en bloemstengels in het voorjaar; de wortel van de eerstejaars plant in het najaar of vroege voorjaar.
De gele morgenster (ook boksbaard) opent zijn grote gele bloem in de ochtend en sluit hem rond het middaguur, waarna een enorme pluizenbol volgt. Het is een familielid van de schorseneer: de jonge scheuten eet je als asperge en de wortel als milde wintergroente. Let op dat je juist plukt buiten de bloei, als de plant nog een grasachtig rozet is. Breek dan altijd een stengel: er hoort wit melksap uit te komen.
Herkennen
- WIT MELKSAP als je een stengel breekt. Dit is de belangrijkste check buiten de bloei, want juist dan lijken grasachtige rozetten op elkaar.
- Bladeren zeer smal en bijna grasachtig, kaal, met een gave rand en een lang toegespitste punt. De plant vormt eerst een rozet en bloeit pas later.
- Rechtopstaande, niet of weinig vertakte stengel van 20 tot 90 cm, meestal kaal.
- Grote gele bloemhoofdjes van 3 tot 7 cm met ALLEEN lintbloemen (geen apart geel hart), omgeven door omwindselbladen die ongeveer even lang zijn als de bloem. Ze zijn alleen 's ochtends open en sluiten al tegen het middaguur. Bloei van mei tot en met juli.
- Na de bloei een enorme, bolronde pluizenbol van gesnavelde zaden met gesteeld, veervormig vruchtpluis.
- Groeit op zonnige, grazige plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselrijke grond: bermen, dijken en spoorbermen. Vrij algemeen.
In de buurt te vinden
Op de grote kaart →Openbare plekken van Gele morgenster, met jouw omgeving in beeld. Tik een pin voor details.
Kaart wordt geladen…
Regels en respect
- Vrij algemeen op graslanden; pluk met mate en laat planten staan om uit te bloeien.
Meer lezen en bronnen
- Wilde planten in Nederland en Belgie: gele morgenster
- Wikipedia: gele morgenster
- Wilde planten in Nederland en Belgie: herfsttijloos
- Flora van Nederland: herfsttijloos
Deze gids helpt bij herkennen, maar vervangt geen gids van vlees en bloed. Twijfel je ook maar een beetje? Niet eten.
Veelgestelde vragen over gele morgenster
- Wanneer kun je gele morgenster plukken?
- Gele morgenster is in Nederland te plukken in april tot en met juni. De jonge scheuten en bloemstengels in het voorjaar; de wortel van de eerstejaars plant in het najaar of vroege voorjaar. Het weer van dat jaar schuift dat een paar weken op, dus kijk naar de plant en niet naar de kalender.
- Wat kun je van gele morgenster eten?
- Van gele morgenster eet je de jonge scheuten en de wortel.
- Hoe herken je gele morgenster?
- WIT MELKSAP als je een stengel breekt. Dit is de belangrijkste check buiten de bloei, want juist dan lijken grasachtige rozetten op elkaar. Bladeren zeer smal en bijna grasachtig, kaal, met een gave rand en een lang toegespitste punt. De plant vormt eerst een rozet en bloeit pas later. De volledige kenmerken staan hierboven onder Herkennen; de Latijnse naam is Tragopogon pratensis.
- Waarmee kun je gele morgenster verwarren?
- Gele morgenster lijkt op herfsttijloos. Je plukt gele morgenster het liefst buiten de bloei, als jonge scheut of als eerstejaars wortel. In precies dat stadium staat op dezelfde hooilanden en rivierdijken herfsttijloos, met langwerpige voorjaarsbladen en een ondergrondse knol. Colchicine is zeer giftig en kan dodelijk aflopen. Twee checks beslissen: melksap, en de breedte van het blad. De tabel hierboven zet de kenmerken naast elkaar; twijfel je, laat hem dan staan.
- Is gele morgenster giftig?
- Gele morgenster is eetbaar, maar er zijn voorwaarden. Breek altijd een stengel en kijk of er wit melksap uit komt. Herfsttijloos, dat op hooilanden, beekdalgrasland en rivierdijken staat, heeft in het voorjaar eveneens rechtopstaande, langwerpige bladen zonder tanden, maar GEEN melksap. Herfsttijloos is zeer giftig en kan dodelijk zijn. Het risico zit vooral in de verwarring: gele morgenster lijkt op herfsttijloos. Zie de tabel hierboven.